محمد حسين بن مهدى فراهانى
35
سفرنامه ميرزا محمد حسين فراهانى ( فارسى )
امامزاده هاشم از سفيد كتله كه پائين آمد اول جلگهء امامزاده هاشم « 18 » است ، كه تا امامزاده سه ربع فرسخ است . اينجا ديگر زمين مسطح و جاده هموار و يمين و يسار جاده خيابان و درختهاى انبوه جنگلى باصفا در دو طرف آن است . و نسب امامزاده را هنوز در كتابى نديدهام . در محوطهء بقعهء او چند درخت آزاد كهن بلند است . و قريب به امامزاده كنار جاده كاروانسراى آجرى است كه گويند از بناهاى سلاطين صفويه است و حالا خراب شده [ و ] كسى در آنجا منزل نمىكند . تعمير آن را به تنخواه جزئى مىتوان كرد . قريهء كهدم و يك فرسخ كه از امامزاده هاشم گذشت قريهء كهدم است كه چاپارخانه در آنجا واقع شده . و اين چاپارخانه هم بسيار مستحكم و عالى و از بناهاى محمد قاسم خان والى است كه چندجا پل كوچك هم در نزديكى كهدم ساخته است . و در اين چاپارخانه هم هميشه دوازده اسب بستهاند . كهدم هم اسم بلوك و هم اسم اين قريهء مخصوص است . و آبادى اين قريهء كهدم در ميان جنگل متفرق است [ و ] در جاى مخصوصى مجتمع نيست . هر دو خانوار سه خانوار در يك نقطهء جنگل است مثل ساير قراء گيلان . و به همه جهت قريب پنجاه خانوار مىشود . و از سفيدرود بند بستهاند كه زارعت آن مشروب مىگردد . و از رستم آباد تا كهدم در عرض راه چند رودخانه است كه يكى از آنها رودخانهء سياهرود است كه مرحوم حاجى ملا رفيع از ثلث حاجى ابو القاسم يزدى ، پلى ساخته است . و از چاپارخانهء كهدم الى شهر رشت پنج فرسخ است اما چاپارچيها شش فرسخ محسوب مىدارند و كرايهء شش فرسخ مىگيرند . و همهجا راه هموار و دو طرف خيابان درختهاى جنگلى است ، و تا بازار سنگر « 19 » سه فرسخ است . و بازار سنگر بازارى است كه در دو فرسخى شهر رشت در سر راه واقع شده و حاجى محمد حسن معين التجار رشتى به شراكت اكبر خان بيگلربيگى اين بازار را ساختهاند . و يك شعبه از رود سفيدرود در سنگر مىآيد كه پلى بر روى آن بستهاند . و از بازار سنگر تا رشت هم دو فرسخ و همهجا هموار و دو طرف جاده خيابان مرتب از
--> ( 18 ) - ده از دهستان سنگر كهدمات بخش مركزى شهرستان رشت . 17 كيلومترى جنوب دوشنبه بازار ، سى و دو كيلومترى جنوب رشت ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 23 ) . ( 19 ) - سنگر و كهدم Kahdom : يكى از دهستانهاى بخش مركزى شهرستان رشت است ( فرهنگ جغرافيايى ايران ، ج 2 ، ص 155 ) .